Zonnepanelen op oost-west dak: slim of niet?

Niet elk dak is op het zuiden gericht, en dat hoeft ook geen probleem te zijn.

Zonnepanelen op een oost-west dak leveren gemiddeld zo'n 10 tot 15 procent minder op dan panelen op een optimaal zuidgericht dak met de juiste hellingshoek. Toch kan een oost-west opstelling in de praktijk een slimmere keuze zijn, omdat de opbrengst beter gespreid is over de dag. Ochtend en avond leveren beide dakvlakken op, waardoor je minder piekstroom teruglevert en meer zelf verbruikt.

Wat is een oost-west opstelling precies?

Bij een oost-west opstelling worden panelen verdeeld over twee dakvlakken: één groep kijkt naar het oosten, de andere naar het westen. Op een schilddak of een woning met twee zijdelen kom je dit vaak vanzelf tegen. De panelen op het oosten vangen de ochtendzon op, die op het westen doen het werk in de middag en vroege avond.

Bij een plat dak is het ook mogelijk om panelen bewust in een oost-west-hoek te plaatsen, zelfs als het dak zelf geen oriëntatie heeft. Dat heeft als extra voordeel dat de panelen minder wind vangen en je meer panelen kwijt kunt op hetzelfde oppervlak.

Hoeveel minder levert oost-west op ten opzichte van het zuiden?

De exacte opbrengst hangt af van meerdere factoren. De hellingshoek van het dak speelt een grote rol: een flauwe helling (15 tot 20 graden) richting oost en west doet minder afbreuk aan de opbrengst dan een steile kap van 45 graden. Ook schaduw van bomen, dakkapellen of schoorstenen telt mee. Als vuistregel geldt: een goed geplaatste oost-west opstelling haalt 85 tot 90 procent van de opbrengst van een optimale zuidopstelling.

Of dat een probleem is, hangt af van je situatie. Als je zuidelijk dakvlak klein is of wordt beschaduwd, kun je met een oost-west verdeling over twee grotere vlakken juist meer totaalvermogen installeren en daarmee een hogere absolute opbrengst halen.

Wanneer is een oost-west opstelling slim?

Een oost-west opstelling is aantrekkelijk in de volgende situaties:

• Je dak heeft geen zuidkant. Dan is het een logische keuze zonder alternatieven.
• Je zuidkant is beschaduwd. Schaduw op één paneel kan de opbrengst van een hele string negatief beïnvloeden. Twee vrije dakvlakken geven dan betere resultaten.
• Je wilt meer eigen verbruik. De gespreide opwek over de dag sluit beter aan op het typische verbruikspatroon van een huishouden, met pieken in de ochtend en de avond.
• Je overweegt een thuisbatterij. De gespreide opbrengst maakt het makkelijker om een thuisbatterij slim te laden en te ontladen, omdat er minder grote piekstromen zijn die direct teruggeleverd worden.

Wat bepaalt de prijs van zonnepanelen op een oost-west dak?

De kosten van een installatie hangen niet alleen af van het aantal panelen. Bij een oost-west opstelling spelen een paar extra factoren mee:

• Omvormer of micro-omvormers. Bij twee dakvlakken met verschillende oriëntaties werkt een systeem met meerdere optimizers of micro-omvormers beter dan één centrale omvormer. Merken als SolarEdge en Enphase bieden hier goede oplossingen voor.
• Dakoppervlak en bereikbaarheid. Twee dakvlakken betekent ook twee keer werken op hoogte. De dakindeling, hoogte en aanwezigheid van dakdoorvoeren beïnvloeden de installatietijd.
• Aantal panelen. Hoe meer vermogen je installeert, hoe hoger de totaalkosten. Maar meer panelen verlagen ook de kostprijs per Wattpiek.
• Merk en type paneel. A-merken als LG, SolarEdge of Enphase hebben een hogere aanschafprijs, maar presteren betrouwbaarder op lange termijn en gaan langer mee.

Wil je weten wat een oost-west installatie in jouw situatie kost? Vraag een vrijblijvende offerte aan. Dan kijken we naar jouw dak, jouw verbruik en de beste aanpak.

Welke omvormer past bij een oost-west opstelling?

Dit is een vraag die we regelmatig krijgen. Een standaard string-omvormer is ontworpen voor panelen die allemaal in dezelfde richting staan en hetzelfde presteren. Zodra één groep panelen minder opwekt dan de andere, kan dat de totale opbrengst negatief beïnvloeden.

Bij oost-west opstelling zijn er drie veelgebruikte oplossingen:

• String-omvormer met twee aparte ingangen (MPPT). De meeste moderne omvormers hebben meerdere MPPT-ingangen, zodat het oosten en het westen onafhankelijk van elkaar worden aangestuurd.
• Optimizers per paneel. SolarEdge werkt met een optimizer op elk paneel die de opbrengst maximaliseert, ongeacht schaduw of oriëntatie.
• Micro-omvormers. Enphase plaatst een kleine omvormer direct achter elk paneel. Dit is de meest flexibele oplossing, ook als het dak een onregelmatige vorm heeft.

Welke keuze het beste bij jouw dak en situatie past, bespreken we bij het adviesgesprek. Verantwoord Duurzaam werkt met alle drie de systemen en kiest altijd op basis van wat echt het beste past, niet op basis van wat toevallig op voorraad is.

Is een vergunning nodig voor zonnepanelen op een oost-west dak?

In de meeste gevallen is geen vergunning nodig voor zonnepanelen op een woning. De regels zijn hetzelfde als voor panelen op een zuidgericht dak: zolang de panelen niet buiten de dakrand uitsteken en de woning geen monumentale status heeft, val je in Nederland onder de vergunningsvrije bouwactiviteiten. Bij een bedrijfspand kunnen aanvullende regels gelden. Twijfel je? Dan zoeken we dat voor je uit. Kijk ook op de pagina over zakelijke verduurzaming als het om een bedrijfspand gaat.

Veelgestelde vragen

Kan ik zonnepanelen laten plaatsen als mijn dak op het noorden ligt?

Een noordgericht dak is de enige oriëntatie waarbij zonnepanelen in Nederland doorgaans niet zinvol zijn. De opbrengst is dan zo laag dat de investering zich moeilijk terugverdient. In dat geval kijken we of er andere dakvlakken beschikbaar zijn, of dat een opstelling op een plat dak of luifel een alternatief biedt.

Levert oost-west meer op als ik ook een thuisbatterij heb?

Ja, in de praktijk wel. De gespreide opwek van oost-west zorgt ervoor dat de batterij overdag gelijkmatiger wordt gevuld in plaats van één grote piek rond het middaguur. Dat is efficiënter, omdat de batterij minder snel vol zit en daarna onnodig teruggeleverd wordt. De combinatie oost-west plus thuisbatterij is voor veel huishoudens financieel aantrekkelijk, zeker nu de salderingsregeling verandert.

Moet ik meer panelen plaatsen bij een oost-west opstelling?

Niet per se, maar het is soms verstandig. Omdat de piekopbrengst per paneel lager is dan bij een zuidopstelling, kun je met meer panelen toch dezelfde totale jaaropbrengst halen. Bovendien heb je bij oost-west vaak twee dakvlakken beschikbaar, waardoor er schlicht meer ruimte is voor panelen. We kijken bij het advies altijd naar jouw totale dakoppervlak en je gewenste opbrengst.

Werkt oost-west ook goed in de winter?

In de winter staat de zon laag en zijn de dagen kort, ongeacht de oriëntatie van je panelen. Oost-west presteert in de winter relatief goed vergeleken met zuiden, omdat de lage zon in de ochtend en avond minder steil invalt op de schuine dakvlakken. Het absolute verschil in winteropbrengst is echter beperkt, en dat geldt voor alle richtingen. De meeste opbrengst wordt sowieso gemaakt in de maanden maart tot september.